{"id":39,"date":"2025-01-18T13:15:29","date_gmt":"2025-01-18T13:15:29","guid":{"rendered":"https:\/\/cemalkara.com\/index.php\/2025\/01\/18\/leibniz-ve-panlectic-felsefe\/"},"modified":"2025-01-18T13:15:29","modified_gmt":"2025-01-18T13:15:29","slug":"leibniz-ve-panlectic-felsefe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cemalkara.com\/index.php\/2025\/01\/18\/leibniz-ve-panlectic-felsefe\/","title":{"rendered":"Leibniz ve Panlektik Felsefe"},"content":{"rendered":"<p data-start=\"0\" data-end=\"460\">Evreni anlamaya \u00e7al\u0131\u015fan d\u00fc\u015f\u00fcnce, bazen kendi i\u00e7ine kapal\u0131 bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck fikrine, bazen de ili\u015fkiler i\u00e7inde yenilenen bir ak\u0131\u015f d\u00fc\u015f\u00fcncesine y\u00f6nelir. Leibniz\u2019in monadoloji kuram\u0131, bu ilk \u00e7izgiye yak\u0131nd\u0131r. Ona g\u00f6re evren, monad ad\u0131 verilen basit birimlerden olu\u015fur. Her monad, kendi i\u00e7inde evrenin b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fc yans\u0131t\u0131r; fakat di\u011fer monadlarla do\u011frudan ili\u015fkiye girmez. B\u00f6ylece monad, hem kapal\u0131 bir t\u00f6z gibi durur hem de evrensel d\u00fczenin k\u00fc\u00e7\u00fck bir aynas\u0131 h\u00e2line gelir.<\/p>\n<p data-start=\"462\" data-end=\"790\">Leibniz\u2019in yakla\u015f\u0131m\u0131nda i\u00e7sellik belirleyicidir. Evren, monadlar\u0131n sessiz uyumu \u00fczerinden kavran\u0131r. Tanr\u0131, bu uyumu ba\u015flang\u0131\u00e7ta kurar ve d\u00fczeni g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131r. Her unsur, ilahi plan i\u00e7inde \u00f6nceden belirlenmi\u015f bir yere sahip olur. Monad\u0131n i\u00e7e kapal\u0131 yap\u0131s\u0131, evrenin b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fc kendi i\u00e7inde ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle anlam kazan\u0131r.<\/p>\n<p data-start=\"792\" data-end=\"1047\">Kapal\u0131 monad fikri, evreni yer yer dura\u011fan bir tabloya yakla\u015ft\u0131r\u0131r. Unsurlar, sanki ba\u015ftan yerli yerine konmu\u015f gibidir; ayr\u0131nt\u0131lar \u00f6nceden hesaplanm\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. B\u00f6yle bir yap\u0131 b\u00fct\u00fcnl\u00fck duygusunu g\u00fc\u00e7lendirir, fakat s\u00fcrecin i\u00e7indeki hareketi geri plana iter.<\/p>\n<p data-start=\"1049\" data-end=\"1471\">Panlektik felsefe ise a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7sellikten kar\u015f\u0131la\u015fmalara ta\u015f\u0131r. D\u00fczen, ba\u015flang\u0131\u00e7ta bir kez kurulmu\u015f haz\u0131r bir yap\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclmez; temaslar, \u00e7at\u0131\u015fmalar ve kar\u015f\u0131la\u015fmalar i\u00e7inde yeniden bi\u00e7imlenir. Bir d\u00fc\u015f\u00fcncenin topluluklar\u0131 harekete ge\u00e7irmesi yeni bir anlam ufku a\u00e7abilir. Tarihsel bir olay, bir devletin y\u00f6n\u00fcn\u00fc de\u011fi\u015ftirerek siyasal alan\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilir. D\u00fczen burada donmu\u015f bir \u015fema de\u011fil, s\u00fcrekli kurulan bir dengedir.<\/p>\n<p data-start=\"1473\" data-end=\"1873\">Leibniz, \u201cen iyi olas\u0131 d\u00fcnya\u201d d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle deneyimi a\u015fk\u0131n bir plana ba\u011flar. Panlektik felsefe ise ba\u015fka bir soruya e\u011filir: Olumsuz g\u00f6r\u00fcnen bir deneyim hangi d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn kap\u0131s\u0131n\u0131 aralayabilir? Her kar\u015f\u0131la\u015fma yeni olas\u0131l\u0131klar do\u011furur. Bu olas\u0131l\u0131klar sabit kalmaz; yeniden da\u011f\u0131l\u0131r, birle\u015fir ve ba\u015fka bi\u00e7imler al\u0131r. Ak\u0131\u015f b\u00f6ylece kendini tekrar eden bir d\u00f6ng\u00fc olmaktan \u00e7\u0131kar, derinle\u015fen bir sarmala d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n<p data-start=\"1875\" data-end=\"2317\" data-is-last-node=\"\" data-is-only-node=\"\">Leibniz\u2019in monad anlay\u0131\u015f\u0131, evrenselin her birimde ta\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve i\u00e7selli\u011fin felsefi de\u011ferini g\u00fc\u00e7l\u00fc bi\u00e7imde ortaya koyar. Panlektik felsefe ise kapal\u0131 t\u00f6zler yerine ili\u015fkilerin canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131r. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta kurulmu\u015f uyumun kar\u015f\u0131s\u0131na, kar\u015f\u0131la\u015fmalar i\u00e7inde yeniden kurulan dengeyi yerle\u015ftirir. B\u00f6ylece monadlar\u0131n i\u00e7e d\u00f6n\u00fck b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, d\u0131\u015fa a\u00e7\u0131lan ve hareket h\u00e2linde kalan bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck fikrine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Evreni anlamaya \u00e7al\u0131\u015fan d\u00fc\u015f\u00fcnce, bazen kendi i\u00e7ine kapal\u0131 bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck fikrine, bazen de ili\u015fkiler i\u00e7inde yenilenen bir ak\u0131\u015f d\u00fc\u015f\u00fcncesine y\u00f6nelir. Leibniz\u2019in monadoloji kuram\u0131, bu ilk \u00e7izgiye yak\u0131nd\u0131r. Ona g\u00f6re evren, monad ad\u0131 verilen basit birimlerden olu\u015fur. Her monad, kendi i\u00e7inde evrenin b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fc yans\u0131t\u0131r; fakat di\u011fer monadlarla do\u011frudan ili\u015fkiye girmez. B\u00f6ylece monad, hem kapal\u0131 bir t\u00f6z [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":40,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,8],"tags":[],"class_list":["post-39","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kadiri-mutlak","category-teoloji"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cemalkara.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cemalkara.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cemalkara.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cemalkara.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cemalkara.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=39"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cemalkara.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cemalkara.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cemalkara.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=39"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cemalkara.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=39"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cemalkara.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=39"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}