Bana g\u00f6re yapay zeka \u00e7a\u011f\u0131nda as\u0131l soru \u201cyaz\u0131l\u0131mc\u0131lar i\u015fsiz mi kalacak?\u201d sorusu de\u011fildir. Bu soru, \u00e7a\u011f\u0131n y\u00fczeyinde dola\u015fan bir sorudur.<\/p>\n
Daha derindeki soru \u015fudur: Yaz\u0131l\u0131mc\u0131 gibi d\u00fc\u015f\u00fcnmeyen insanlar, kurumlar ve sistemler ne kadar ayakta kalabilecek?<\/p>\n
\u00c7\u00fcnk\u00fc yaz\u0131l\u0131mc\u0131l\u0131k art\u0131k sadece bir meslek de\u011fildir. Yaz\u0131l\u0131mc\u0131l\u0131k, \u00e7a\u011f\u0131m\u0131zda bir d\u00fc\u015f\u00fcnme bi\u00e7imine d\u00f6n\u00fc\u015fmektedir. Kod yazmak, bu d\u00fc\u015f\u00fcnme bi\u00e7iminin sadece g\u00f6r\u00fcnen k\u0131sm\u0131d\u0131r. As\u0131l mesele; bir ihtiyac\u0131 fark etmek, onu par\u00e7alara ay\u0131rmak, s\u00fcre\u00e7leri modellemek, tekrar eden davran\u0131\u015flar\u0131 otomasyona ba\u011flamak, insan hatas\u0131n\u0131 sistem i\u00e7inde azaltmak ve sonunda da\u011f\u0131n\u0131k ger\u00e7ekli\u011fi i\u015fleyen bir yap\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmektir.<\/p>\n
Bu y\u00fczden gelece\u011fin temel ayr\u0131m\u0131 \u201ckod bilenler\u201d ve \u201ckod bilmeyenler\u201d aras\u0131nda olmayacakt\u0131r. Daha temel ayr\u0131m, kendi i\u015finin algoritmas\u0131n\u0131 anlayanlarla anlamayanlar aras\u0131nda olacakt\u0131r.<\/p>\n
Bir insan kendi yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fin ak\u0131\u015f\u0131n\u0131, karar noktalar\u0131n\u0131, zay\u0131f halkalar\u0131n\u0131 ve otomasyona a\u00e7\u0131k taraflar\u0131n\u0131 g\u00f6remiyorsa, o insan yaln\u0131zca bir i\u015flemin par\u00e7as\u0131 olarak kal\u0131r. Fakat kendi i\u015finin mant\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zebiliyorsa, o art\u0131k sadece \u00e7al\u0131\u015fan de\u011fildir; sistem kuran bir akla d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n
Yapay zeka bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc h\u0131zland\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n
D\u00fcn baz\u0131 i\u015fler i\u00e7in yaz\u0131l\u0131mc\u0131ya gitmek gerekiyordu. Bug\u00fcn bir\u00e7ok ki\u015fi, en az\u0131ndan basit d\u00fczeyde, kendi ihtiyac\u0131na g\u00f6re bir kod par\u00e7as\u0131 yazd\u0131rabiliyor, k\u00fc\u00e7\u00fck bir otomasyon kurabiliyor, verisini i\u015fletebiliyor, raporunu \u00fcretebiliyor. Bu durum yaz\u0131l\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 ortadan kald\u0131rm\u0131yor. Tam tersine, yaz\u0131l\u0131mc\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnceyi b\u00fct\u00fcn mesleklerin i\u00e7ine yay\u0131yor.<\/p>\n
Burada \u00f6nemli olan \u015fudur: Yaz\u0131l\u0131mc\u0131lar yok olmayacak. Yaz\u0131l\u0131mc\u0131 gibi d\u00fc\u015f\u00fcnmeyenlerin alan\u0131 daralacak.<\/p>\n
Modern i\u015f hayat\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 y\u0131llarca Excel tablolar\u0131n\u0131n i\u00e7inde ge\u00e7ti. H\u00fccreler, sat\u0131rlar, s\u00fctunlar, filtreler, form\u00fcller ve raporlar aras\u0131nda bir d\u00fcnya kuruldu. Bu d\u00fcnya i\u015fe yarad\u0131. Hatta bir\u00e7ok kurum i\u00e7in h\u00e2l\u00e2 vazge\u00e7ilmezdir. Fakat ayn\u0131 zamanda bu d\u00fcnya, beyaz yakal\u0131 insan\u0131n zihinsel kafesine de d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n
Excel bize veri verdi, ama \u00e7o\u011fu zaman sistem vermedi.<\/p>\n
\u0130nsanlar veri girdi, kopyalad\u0131, yap\u0131\u015ft\u0131rd\u0131, filtreledi, renklendirdi, pivotlad\u0131, mail att\u0131. Fakat \u00e7ok az ki\u015fi \u015funu sordu: Bu s\u00fcrecin arkas\u0131ndaki karar mant\u0131\u011f\u0131 nedir? Bu i\u015f neden tekrar ediyor? Bu tekrar eden i\u015flem neden h\u00e2l\u00e2 insan dikkatiyle y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcyor? Bu tablonun arkas\u0131nda asl\u0131nda hangi g\u00f6r\u00fcnmeyen sistem var?<\/p>\n
Yapay zeka ve otomasyon ara\u00e7lar\u0131 bu sorular\u0131 art\u0131k ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz hale getiriyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir i\u015flemi yapay zekaya devretmek istiyorsan\u0131z, \u00f6nce o i\u015flemin mant\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamak zorundas\u0131n\u0131z. Belirsizli\u011fi tarif etmek, s\u00fcreci par\u00e7alamak, girdiyi ve \u00e7\u0131kt\u0131y\u0131 tan\u0131mlamak zorundas\u0131n\u0131z.<\/p>\n
Bu nedenle yapay zeka \u00e7a\u011f\u0131, tembel bir kolayl\u0131k \u00e7a\u011f\u0131 de\u011fildir. Aksine, sistem bilinci olmayanlar i\u00e7in olduk\u00e7a zorlay\u0131c\u0131 bir \u00e7a\u011fd\u0131r.<\/p>\n
Bir arac\u0131 kullanmak ile bir sistemi anlamak ayn\u0131 \u015fey de\u011fildir. Bir yapay zeka uygulamas\u0131na metin yazd\u0131rmak kolayd\u0131r. Ama kendi i\u015finizin mimarisini yapay zekayla birlikte yeniden kurmak bamba\u015fka bir seviyedir.<\/p>\n
\u0130\u015fte bu y\u00fczden gelecekte en de\u011ferli insan tipi yaln\u0131zca ara\u00e7 kullanan insan olmayacakt\u0131r. En de\u011ferli insan tipi; arac\u0131, sistemi, s\u00fcreci ve amac\u0131 birlikte d\u00fc\u015f\u00fcnebilen insan olacakt\u0131r.<\/p>\n
Yapay zeka \u00e7a\u011f\u0131nda yaz\u0131l\u0131mc\u0131lar aras\u0131nda da yeni bir ayr\u0131m ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r. Daha temiz kod yazanlar m\u0131 y\u00fckselecek, yoksa daha iyi sistem kuranlar m\u0131?<\/p>\n
Temiz kod elbette \u00f6nemlidir. Fakat yapay zeka kod \u00fcretimini destekledik\u00e7e, kod yazman\u0131n mekanik taraf\u0131 daha eri\u015filebilir hale gelecektir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k do\u011fru problemi tan\u0131mlamak, sistemi tasarlamak, g\u00fcvenlik s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 kurmak, veri ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 anlamak ve insan davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 hesaba katmak daha da de\u011ferli hale gelecektir.<\/p>\n
Bu y\u00fczden gelecekte mimari d\u00fc\u015f\u00fcnce daha fazla \u00f6nem kazanacakt\u0131r.<\/p>\n
Mimar, yaln\u0131zca kodun nas\u0131l yaz\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmez. Mimar, sistemin neden var oldu\u011funu, hangi ama\u00e7la \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131, nerede k\u0131r\u0131labilece\u011fini, hangi noktada insan\u0131 g\u00fc\u00e7lendirdi\u011fini ve hangi noktada insan\u0131 devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr.<\/p>\n
Bu fark \u00e7ok \u00f6nemlidir.<\/p>\n
\u00c7\u00fcnk\u00fc kod bir c\u00fcmle gibidir. Sistem ise bir d\u00fc\u015f\u00fcnce yap\u0131s\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Bir insan g\u00fczel c\u00fcmleler kurabilir, ama tutarl\u0131 bir felsefe kuramayabilir. Ayn\u0131 \u015fekilde bir yaz\u0131l\u0131mc\u0131 iyi kod yazabilir, ama g\u00fcvenilir, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir ve anlaml\u0131 bir sistem kuramayabilir.<\/p>\n
Yapay zeka \u00e7a\u011f\u0131nda y\u00fckselen ki\u015fi, yaln\u0131zca kod yazan ki\u015fi de\u011fil; kodun hangi ger\u00e7eklik i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlayan ki\u015fi olacakt\u0131r.<\/p>\n
Siber g\u00fcvenlik meselesi burada bamba\u015fka bir derinlik kazan\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc eski g\u00fcvenlik paradigmas\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde d\u0131\u015far\u0131dan gelen tehdide dayan\u0131yordu. Bir sald\u0131rgan vard\u0131. Bir a\u00e7\u0131k vard\u0131. Bir port vard\u0131. Bir zararl\u0131 dosya vard\u0131. Bir davran\u0131\u015f paterni vard\u0131. Siz bu davran\u0131\u015f\u0131 tan\u0131r, engeller, yama yapar, sistemi g\u00fc\u00e7lendirirdiniz.<\/p>\n
Fakat yapay zeka destekli tehditler bu basit tabloyu bozacak.<\/p>\n
Gelece\u011fin en tehlikeli kodlar\u0131 do\u011frudan d\u00fc\u015fman gibi g\u00f6r\u00fcnmeyebilir. Faydal\u0131, h\u0131zl\u0131, ak\u0131ll\u0131, optimize edici, \u00fcretken ve pratik g\u00f6r\u00fcnebilir. Hatta herkes taraf\u0131ndan kullan\u0131lmaya ba\u015flanabilir. Bir s\u00fcre\u00e7 h\u0131zlan\u0131r, bir i\u015f kolayla\u015f\u0131r, bir algoritma performans kazand\u0131r\u0131r. Sonra yava\u015f yava\u015f sistemin davran\u0131\u015f\u0131 de\u011fi\u015fmeye ba\u015flar.<\/p>\n
Ben buna simbiyotik kod tehlikesi diyorum.<\/p>\n
Simbiyotik kod, sisteme d\u00fc\u015fman gibi sald\u0131rmaz. \u00d6nce sisteme faydal\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Onunla birlikte ya\u015far. Onun s\u00fcre\u00e7lerine yerle\u015fir. Onun performans\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131yor gibi davran\u0131r. Fakat zamanla sistemin karar mimarisini etkileyebilir.<\/p>\n
Bu, klasik vir\u00fcs anlay\u0131\u015f\u0131ndan farkl\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc vir\u00fcs \u00e7o\u011fu zaman bozucu bir unsur olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr. Simbiyotik kod ise ilk a\u015famada bozucu de\u011fil, geli\u015ftirici gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Tehlike tam da buradad\u0131r.<\/p>\n
Bir kurum, kendisine h\u0131z kazand\u0131ran bir \u015feyi neden sorgulas\u0131n?<\/p>\n
Bir yaz\u0131l\u0131mc\u0131, performans\u0131 art\u0131ran bir k\u00fct\u00fcphaneden neden \u015f\u00fcphelensin?<\/p>\n
Bir y\u00f6netici, i\u015flerini kolayla\u015ft\u0131ran bir yapay zeka arac\u0131na neden mesafe koysun?<\/p>\n
\u0130\u015fte gelece\u011fin g\u00fcvenlik felsefesi bu sorularla ba\u015flayacakt\u0131r.<\/p>\n
\u00c7\u00fcnk\u00fc tehlike art\u0131k sadece kap\u0131y\u0131 k\u0131ran \u015fey de\u011fildir. Tehlike bazen kap\u0131y\u0131 daha h\u0131zl\u0131 a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen \u015feydir.<\/p>\n
Eskiden firewall arkas\u0131nda gizlenebilirdiniz. Antivir\u00fcs yaz\u0131l\u0131m\u0131 kurar, g\u00fc\u00e7l\u00fc \u015fifreler olu\u015fturur, portlar\u0131 kapat\u0131r, yamalar\u0131 yapar ve bir \u00f6l\u00e7\u00fcde kendinizi g\u00fcvende hissederdiniz. Elbette bu g\u00fcvenlik hi\u00e7bir zaman mutlak de\u011fildi; fakat tehdit daha mekanik, daha algoritmik, daha tan\u0131mlanabilir g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu.<\/p>\n
Yapay zeka temelli sald\u0131r\u0131lar ise daha adaptif olabilir. S\u00fcrekli y\u00f6ntem de\u011fi\u015ftirebilir. Sadece teknik a\u00e7\u0131klardan de\u011fil, insan davran\u0131\u015f\u0131ndan, kurum al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131ndan, karar s\u00fcre\u00e7lerinden ve g\u00fcven ili\u015fkilerinden de beslenebilir.<\/p>\n
Bu noktada klasik g\u00fcvenlik ara\u00e7lar\u0131 tek ba\u015f\u0131na yeterli olmayacakt\u0131r.<\/p>\n
Gelecekte kurumlar yaln\u0131zca sistemlerini de\u011fil, sistemlerinin bili\u015fsel istikrar\u0131n\u0131 da korumak zorunda kalacakt\u0131r.<\/p>\n
Bili\u015fsel istikrar derken \u015funu kastediyorum: Bir sistemin, kendisine sunulan yeni bilgi, ara\u00e7, kod, otomasyon veya yapay zeka m\u00fcdahalesi kar\u015f\u0131s\u0131nda kendi amac\u0131n\u0131, karar mant\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve davran\u0131\u015f b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc koruyabilme kapasitesi.<\/p>\n
Bu y\u00fczden \u201cCognitive Stability Intelligence\u201d kavram\u0131 \u00f6nemlidir.<\/p>\n
Cognitive Stability Intelligence, yaln\u0131zca sald\u0131r\u0131y\u0131 engelleyen bir g\u00fcvenlik anlay\u0131\u015f\u0131 de\u011fildir. Sistemin davran\u0131\u015f\u0131n\u0131, karar mimarisini, ola\u011fan d\u0131\u015f\u0131 sapmalar\u0131n\u0131, faydal\u0131 g\u00f6r\u00fcnen ama y\u00f6n de\u011fi\u015ftirici etkilerini ve de\u011fi\u015fen tehdit \u00f6r\u00fcnt\u00fclerini okuyabilen daha \u00fcst seviye bir savunma zekas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Klasik g\u00fcvenlik \u015fu soruyu sorar:<\/p>\n
\u201cBu zararl\u0131 m\u0131?\u201d<\/p>\n
Cognitive Stability Intelligence ise daha derin sorular sorar:<\/p>\n
\u201cBu sistem h\u00e2l\u00e2 kendi amac\u0131 do\u011frultusunda m\u0131 \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor?\u201d<\/p>\n
\u201cKarar mimarisi de\u011fi\u015fti mi?\u201d<\/p>\n
\u201cFaydal\u0131 g\u00f6r\u00fcnen bu ara\u00e7, sistemi ba\u011f\u0131ml\u0131 hale getiriyor mu?\u201d<\/p>\n
\u201cH\u0131z art\u0131\u015f\u0131 ger\u00e7ekten verimlilik mi, yoksa kontrol kayb\u0131 m\u0131?\u201d<\/p>\n
\u201cBu kod sisteme hizmet mi ediyor, yoksa sistemin davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 yeniden mi \u015fekillendiriyor?\u201d<\/p>\n
Bu sorular, yapay zeka \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n g\u00fcvenlik felsefesini olu\u015fturacakt\u0131r.<\/p>\n
Burada mesele sadece teknik de\u011fildir. As\u0131l mesele iradedir.<\/p>\n
Bir insan kendi kararlar\u0131n\u0131 ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken, asl\u0131nda \u00e7evresindeki ara\u00e7lar\u0131n, algoritmalar\u0131n, \u00f6neri sistemlerinin ve otomasyonlar\u0131n y\u00f6nlendirmesiyle hareket edebilir. Ayn\u0131 \u015fey kurumlar i\u00e7in de ge\u00e7erlidir. Bir kurum kendi stratejisini uygulad\u0131\u011f\u0131n\u0131 san\u0131rken, kulland\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n ve veri modellerinin g\u00f6r\u00fcnmeyen tercihleri taraf\u0131ndan y\u00f6nlendiriliyor olabilir.<\/p>\n
Bu nedenle yapay zeka \u00e7a\u011f\u0131nda \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, yaln\u0131zca istedi\u011fini yapabilmek de\u011fildir.<\/p>\n
\u00d6zg\u00fcrl\u00fck, seni neyin d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc fark edebilmektir.<\/p>\n
Bir sistem size h\u0131z kazand\u0131r\u0131yorsa, bunun bedelini sormak zorundas\u0131n\u0131z. Bir ara\u00e7 size kolayl\u0131k sa\u011fl\u0131yorsa, hangi yetene\u011finizi k\u00f6reltti\u011fini de d\u00fc\u015f\u00fcnmek zorundas\u0131n\u0131z. Bir yapay zeka size cevap veriyorsa, hangi sorular\u0131 sormaktan vazge\u00e7irdi\u011fini de g\u00f6rmeniz gerekir.<\/p>\n
\u00c7\u00fcnk\u00fc insan sadece d\u0131\u015f d\u00fc\u015fmanlar taraf\u0131ndan ele ge\u00e7irilmez. \u0130nsan bazen kolayl\u0131k taraf\u0131ndan da ele ge\u00e7irilir.<\/p>\n
Kurumlar da b\u00f6yledir.<\/p>\n
Bir kurumun \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc her zaman sald\u0131r\u0131yla ba\u015flamaz. Bazen sorgulamay\u0131 b\u0131rakmas\u0131yla ba\u015flar. Bazen kendi s\u00fcre\u00e7lerinin mant\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamadan ara\u00e7 sat\u0131n almas\u0131yla ba\u015flar. Bazen h\u0131z u\u011fruna kontrol\u00fc devretmesiyle ba\u015flar. Bazen de kendisine faydal\u0131 g\u00f6r\u00fcnen bir sisteme d\u00fc\u015f\u00fcnme yetkisini yava\u015f yava\u015f teslim etmesiyle ba\u015flar.<\/p>\n
Bu y\u00fczden herkesin profesyonel yaz\u0131l\u0131mc\u0131 olmas\u0131 gerekmez. Ama herkesin bir \u00f6l\u00e7\u00fcde yaz\u0131l\u0131mc\u0131 gibi d\u00fc\u015f\u00fcnmesi gerekir.<\/p>\n
Yaz\u0131l\u0131mc\u0131 gibi d\u00fc\u015f\u00fcnmek, d\u00fcnyay\u0131 kod sat\u0131rlar\u0131ndan ibaret g\u00f6rmek de\u011fildir. Yaz\u0131l\u0131mc\u0131 gibi d\u00fc\u015f\u00fcnmek; s\u00fcre\u00e7leri, ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131, girdileri, \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131, hatalar\u0131, istisnalar\u0131 ve tekrarlar\u0131 g\u00f6rebilmektir.<\/p>\n
Bir kalite uzman\u0131 yaz\u0131l\u0131mc\u0131 gibi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcnde, denetim s\u00fcrecindeki tekrarlar\u0131 fark eder.<\/p>\n
Bir \u00f6\u011fretmen yaz\u0131l\u0131mc\u0131 gibi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcnde, \u00f6\u011frenme s\u00fcrecindeki geri bildirim d\u00f6ng\u00fclerini fark eder.<\/p>\n
Bir y\u00f6netici yaz\u0131l\u0131mc\u0131 gibi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcnde, karar s\u00fcre\u00e7lerinin hangi veriye dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve nerede bozuldu\u011funu fark eder.<\/p>\n
Bir giri\u015fimci yaz\u0131l\u0131mc\u0131 gibi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcnde, fikrin yaln\u0131zca pazarlama slogan\u0131 de\u011fil, i\u015fleyen bir sistem olmas\u0131 gerekti\u011fini anlar.<\/p>\n
Bu nedenle yaz\u0131l\u0131mc\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce, mesleklerin yerine ge\u00e7en bir tehdit de\u011fil; mesleklerin i\u00e7indeki k\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karan bir aynad\u0131r.<\/p>\n
Yapay zeka bu aynay\u0131 b\u00fcy\u00fctmektedir.<\/p>\n
Bu aynaya bakan ki\u015fi kendi i\u015finin algoritmas\u0131n\u0131 g\u00f6rebilir. Bakmayan ki\u015fi ise ba\u015fkas\u0131n\u0131n algoritmas\u0131n\u0131n i\u00e7inde ya\u015famaya ba\u015flar.<\/p>\n
Panlektik bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan yapay zeka meselesi, insan ile makinenin basit bir kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 de\u011fildir. Bu mesele, insan akl\u0131n\u0131n kendi d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 bir d\u00fczenle yeniden kar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\u0130nsan \u00f6nce ara\u00e7 yapar. Sonra ara\u00e7 insan\u0131n davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirir. \u0130nsan sistemi kurar. Sonra sistem insan\u0131 yeniden kurar. \u0130nsan algoritmay\u0131 \u00fcretir. Sonra algoritma insan\u0131n se\u00e7imlerini bi\u00e7imlendirmeye ba\u015flar.<\/p>\n
Bu diyalektik de\u011fil, daha geni\u015f anlamda panlektik bir s\u00fcre\u00e7tir. \u00c7\u00fcnk\u00fc burada yaln\u0131zca iki kar\u015f\u0131t\u0131n \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 yoktur. \u0130nsan, ara\u00e7, kurum, kod, veri, g\u00fcvenlik, h\u0131z, konfor, irade ve bilin\u00e7 ayn\u0131 anda birbirini d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmektedir.<\/p>\n
Yapay zeka \u00e7a\u011f\u0131nda insan, kendi \u00fcretti\u011fi ak\u0131lla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r.<\/p>\n
Bu kar\u015f\u0131la\u015fma sadece ekonomik de\u011fildir. Sadece teknolojik de de\u011fildir. Bu kar\u015f\u0131la\u015fma ontolojiktir. \u00c7\u00fcnk\u00fc insan art\u0131k \u015fu soruyla y\u00fczle\u015fmektedir:<\/p>\n
Ben sistemi mi kullan\u0131yorum, yoksa sistem benim d\u00fc\u015f\u00fcnme bi\u00e7imimi mi kullan\u0131yor?<\/p>\n
Bu soru, gelece\u011fin felsefi sorular\u0131ndan biri olacakt\u0131r.<\/p>\n
Yapay zeka \u00e7a\u011f\u0131nda yaz\u0131l\u0131mc\u0131lar i\u015fsiz kalmayacak. Ama yaz\u0131l\u0131mc\u0131 gibi d\u00fc\u015f\u00fcnmeyen bir\u00e7ok insan, kendi mesle\u011finin merkezinden kenar\u0131na do\u011fru itilecek.<\/p>\n
\u00c7\u00fcnk\u00fc gelecek sadece bilenlerin de\u011fil, sistem kurabilenlerin gelece\u011fi olacak.<\/p>\n
Sadece ara\u00e7 kullananlar\u0131n de\u011fil, arac\u0131n insan\u0131 nas\u0131l de\u011fi\u015ftirdi\u011fini fark edenlerin gelece\u011fi olacak.<\/p>\n
Sadece g\u00fcvenlik yaz\u0131l\u0131m\u0131 sat\u0131n alanlar\u0131n de\u011fil, kendi sistemlerinin bili\u015fsel istikrar\u0131n\u0131 koruyabilenlerin gelece\u011fi olacak.<\/p>\n
Antivir\u00fcsler, firewall\u2019lar, g\u00fc\u00e7l\u00fc \u015fifreler ve klasik g\u00fcvenlik katmanlar\u0131 elbette \u00f6nemini koruyacak. Fakat bunlar yeterli olmayacak. \u00c7\u00fcnk\u00fc yeni \u00e7a\u011f\u0131n tehdidi yaln\u0131zca d\u0131\u015far\u0131dan gelen sald\u0131r\u0131 de\u011fildir. Yeni \u00e7a\u011f\u0131n tehdidi, faydal\u0131 g\u00f6r\u00fcnen ama insan\u0131n ve kurumun karar mimarisini yava\u015f yava\u015f de\u011fi\u015ftiren g\u00f6r\u00fcnmez uyum s\u00fcre\u00e7leridir.<\/p>\n
Bu y\u00fczden as\u0131l mesele \u015fudur:<\/p>\n
Kurumlar kendi sistemlerini koruyabilecek mi?<\/p>\n
\u0130nsanlar kendi d\u00fc\u015f\u00fcnme bi\u00e7imlerini koruyabilecek mi?<\/p>\n
Ve daha \u00f6nemlisi, insanl\u0131k kendi \u00fcretti\u011fi yapay ak\u0131l kar\u015f\u0131s\u0131nda kendi bili\u015fsel istikrar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilecek mi?<\/p>\n
Bana g\u00f6re gelece\u011fin en b\u00fcy\u00fck g\u00fcvenlik sorusu budur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Bana g\u00f6re yapay zeka \u00e7a\u011f\u0131nda as\u0131l soru \u201cyaz\u0131l\u0131mc\u0131lar i\u015fsiz mi kalacak?\u201d sorusu de\u011fildir. Bu soru, \u00e7a\u011f\u0131n y\u00fczeyinde dola\u015fan bir sorudur. Daha derindeki soru \u015fudur: Yaz\u0131l\u0131mc\u0131 gibi d\u00fc\u015f\u00fcnmeyen insanlar, kurumlar ve sistemler ne kadar ayakta kalabilecek? \u00c7\u00fcnk\u00fc yaz\u0131l\u0131mc\u0131l\u0131k art\u0131k sadece bir meslek de\u011fildir. Yaz\u0131l\u0131mc\u0131l\u0131k, \u00e7a\u011f\u0131m\u0131zda bir d\u00fc\u015f\u00fcnme bi\u00e7imine d\u00f6n\u00fc\u015fmektedir. Kod yazmak, bu d\u00fc\u015f\u00fcnme bi\u00e7iminin sadece g\u00f6r\u00fcnen […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":173,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":["post-172","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-varolusculuk"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cemalkara.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/172","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cemalkara.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cemalkara.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cemalkara.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cemalkara.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=172"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cemalkara.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/172\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cemalkara.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/173"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cemalkara.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=172"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cemalkara.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=172"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cemalkara.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=172"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}