Kalite y\u00f6netim sistemlerinde uygunluk denet\u00e7isinin rol\u00fc \u00e7o\u011fu zaman dar ve mekanik bir \u00e7er\u00e7evede anla\u015f\u0131l\u0131r. Denetim, bir\u00e7ok kurumda h\u00e2l\u00e2 maddelerin tek tek do\u011fruland\u0131\u011f\u0131, kontrol listelerinin uyguland\u0131\u011f\u0131 ve s\u0131n\u0131rlar\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bir faaliyet gibi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu anlay\u0131\u015fta denet\u00e7i, adeta standart metninin maddi uzant\u0131s\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr; g\u00f6revi yaln\u0131zca \u201cvar m\u0131, yok mu?\u201d sorusunu cevaplamakt\u0131r. Oysa \u00f6zellikle karma\u015f\u0131k organizasyonlarda ger\u00e7ek denetim, bu geometrik bak\u0131\u015f\u0131n \u00e7ok \u00f6tesine ge\u00e7mek zorundad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc kalite y\u00f6netim sistemi, yaln\u0131zca prosed\u00fcrlerden olu\u015fan statik bir yap\u0131 de\u011fil; s\u00fcre\u00e7ler, karar noktalar\u0131, bilgi ak\u0131\u015flar\u0131, \u00f6\u011frenme d\u00f6ng\u00fcleri ve kurumsal haf\u0131za aras\u0131nda kurulan ya\u015fayan bir ili\u015fkiler a\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Tam da bu nedenle yetkin bir uygunluk denet\u00e7isinin d\u00fc\u015f\u00fcnme bi\u00e7imi, fark\u0131nda olsun ya da olmas\u0131n, topolojik bir karakter ta\u015f\u0131mak zorundad\u0131r. Geometri \u015fekillerle, s\u0131n\u0131rlarla, \u00f6l\u00e7\u00fclerle ve sabit formlarla ilgilenir. Topoloji ise ba\u015fka bir soru sorar: Bir yap\u0131 b\u00fck\u00fclse, esnese, bi\u00e7im de\u011fi\u015ftirse bile hangi \u00f6zelli\u011fi korunur? Bir sistemi sistem yapan \u015fey nedir? Kalite y\u00f6netim sistemlerinde denet\u00e7inin as\u0131l aramas\u0131 gereken \u015fey tam da budur. Prosed\u00fcrlerin bi\u00e7imi de\u011fil, s\u00fcre\u00e7lerin ba\u011flanma tarz\u0131; belgelerin kusursuz g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc de\u011fil, organizasyonun ger\u00e7ekten i\u015fleyip i\u015flemedi\u011fini g\u00f6steren i\u00e7sel ba\u011flant\u0131sall\u0131k.<\/p>\n
Bir kurulu\u015fun kalite sistemi ka\u011f\u0131t \u00fczerinde kusursuz g\u00f6r\u00fcnebilir. Prosed\u00fcrler yaz\u0131lm\u0131\u015f, talimatlar haz\u0131rlanm\u0131\u015f, sorumluluklar tan\u0131mlanm\u0131\u015f, kay\u0131t formlar\u0131 d\u00fczenlenmi\u015ftir. Ne var ki organizasyonel ger\u00e7eklik \u00e7o\u011fu zaman bu y\u00fczey d\u00fczeninin alt\u0131nda sakl\u0131d\u0131r. S\u00fcre\u00e7ler aras\u0131nda ger\u00e7ek bir ak\u0131\u015f yoksa, bilgi bir noktada \u00fcretilip ba\u015fka bir noktaya aktar\u0131lam\u0131yorsa, hatalar \u00f6\u011frenmeye d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fcyorsa ve sorumluluklar yaln\u0131zca dok\u00fcmanlarda tan\u0131ml\u0131 kal\u0131yorsa, sistem teknik olarak uygun g\u00f6r\u00fcnse bile i\u015flevsel olarak zay\u0131ft\u0131r. Denet\u00e7i burada yaln\u0131zca her d\u00fc\u011f\u00fcm\u00fc tek tek kontrol etmekle yetinemez. D\u00fc\u011f\u00fcmler aras\u0131ndaki hareketi de izlemelidir. M\u00fc\u015fteri geri bildirimi ger\u00e7ekten tasar\u0131m\u0131 etkiliyor mu? Uygunsuzluk analizi sat\u0131n alma ya da \u00fcretim kararlar\u0131na yans\u0131yor mu? Y\u00f6netim g\u00f6zden ge\u00e7irmesi bir rit\u00fcel mi, yoksa sistemin y\u00f6n\u00fcn\u00fc ger\u00e7ekten de\u011fi\u015ftirebilen bir merkez mi?<\/p>\n
Topolojik bak\u0131\u015f\u0131n g\u00fcc\u00fc tam da burada ortaya \u00e7\u0131kar. \u00c7\u00fcnk\u00fc kalite y\u00f6netim sistemi, ayr\u0131 departmanlar\u0131n toplam\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 a\u011f\u0131n farkl\u0131 d\u00fc\u011f\u00fcmleridir. Sat\u0131n alma, \u00fcretim, kalite kontrol, m\u00fc\u015fteri \u015fikayetleri, d\u00fczeltici faaliyetler ve y\u00f6netim kararlar\u0131 birbirinden kopuk alanlar de\u011fil; ayn\u0131 sistemin dola\u015f\u0131m yap\u0131lar\u0131d\u0131r. Bir a\u011f\u0131n g\u00fcc\u00fc d\u00fc\u011f\u00fcm say\u0131s\u0131ndan \u00e7ok, d\u00fc\u011f\u00fcmler aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131n\u0131n s\u00fcreklili\u011fine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Kalite y\u00f6netim sistemleri i\u00e7in de ayn\u0131 \u015fey ge\u00e7erlidir. Prosed\u00fcrler de\u011fi\u015febilir, ekipler d\u00f6n\u00fc\u015febilir, g\u00f6revler yeniden da\u011f\u0131t\u0131labilir, departmanlar birle\u015febilir ya da ayr\u0131labilir. Organizasyon s\u00fcrekli deformasyon alt\u0131ndad\u0131r. Ama e\u011fer ba\u011flant\u0131sall\u0131k korunuyorsa, sistem ya\u015famaya devam eder. Topolojinin s\u00f6yledi\u011fi \u015fey budur: \u015fekil de\u011fi\u015febilir, yap\u0131 kalabilir.<\/p>\n
Bu nedenle iyi bir denet\u00e7i, y\u00fczeydeki p\u00fcr\u00fczlere tak\u0131l\u0131p kalan ki\u015fi de\u011fildir. Elbette uygunsuzluklar tespit edilir, kay\u0131tlar incelenir, standart maddeleri do\u011frulan\u0131r. Ancak bunlar denetimin yaln\u0131zca geometrik katman\u0131d\u0131r. As\u0131l mesele, sistemin i\u00e7sel mant\u0131\u011f\u0131n\u0131 kavrayabilmektir. Hangi noktada bilgi \u00fcretiliyor? Hangi noktada karar al\u0131n\u0131yor? Hangi noktada sistem \u00f6\u011freniyor? Ve belki de en \u00f6nemlisi: Bu \u00f6\u011frenme kurumsal dola\u015f\u0131ma ger\u00e7ekten kat\u0131l\u0131yor mu?<\/p>\n
Burada fenomenolojik d\u00fc\u015f\u00fcnceyle \u00f6nemli bir paralellik ortaya \u00e7\u0131kar. Fenomenoloji bize anlam\u0131n nesnelerin i\u00e7inde haz\u0131r halde bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bilin\u00e7 ile nesne aras\u0131ndaki kar\u015f\u0131la\u015fmada kuruldu\u011funu s\u00f6yler. Anlam, ili\u015fkide a\u00e7\u0131l\u0131r. Bilgi pasif bir veri de\u011fil, ili\u015fki i\u00e7inde do\u011fan bir olayd\u0131r. Kalite sistemlerinde de benzer bir durum vard\u0131r. Kalite, prosed\u00fcrlerin i\u00e7inde sakl\u0131 duran haz\u0131r bir \u00f6z de\u011fildir. S\u00fcre\u00e7lerin do\u011fru ba\u011flamda birbirine ba\u011flanmas\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kar. Bir prosed\u00fcr tek ba\u015f\u0131na kalite \u00fcretmez; ama do\u011fru i\u015fleyen bir s\u00fcre\u00e7 a\u011f\u0131 kaliteyi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lar. Dolay\u0131s\u0131yla denet\u00e7inin g\u00f6revi yaln\u0131zca \u201cdok\u00fcman mevcut mu?\u201d sorusunu sormak de\u011fil, \u201canlam ve i\u015flev bu a\u011f i\u00e7inde ger\u00e7ekten ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor mu?\u201d sorusuna yakla\u015fmakt\u0131r.<\/p>\n
Topolojik denetim yakla\u015f\u0131m\u0131, denet\u00e7inin \u00fc\u00e7 temel yap\u0131ya odaklanmas\u0131n\u0131 gerektirir. \u0130lki ba\u011flant\u0131sall\u0131kt\u0131r. S\u00fcre\u00e7ler ger\u00e7ekten birbirine ba\u011fl\u0131 m\u0131d\u0131r, yoksa yaln\u0131zca \u015femalar ve prosed\u00fcrler i\u00e7inde ba\u011flanm\u0131\u015f gibi mi g\u00f6r\u00fcnmektedir? \u0130kincisi dola\u015f\u0131md\u0131r. Bilgi organizasyon i\u00e7inde hareket edebilmekte midir? Bir hata \u00f6\u011frenmeye, bir \u015fikayet iyile\u015ftirmeye, bir analiz karar de\u011fi\u015fikli\u011fine d\u00f6n\u00fc\u015febilmekte midir? \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc dayan\u0131kl\u0131l\u0131kt\u0131r. Sistem de\u011fi\u015fim alt\u0131nda da \u00e7al\u0131\u015fabilmekte midir? \u0130nsan de\u011fi\u015fti\u011finde s\u00fcre\u00e7 \u00e7\u00f6km\u00fcyor, g\u00f6revler devredildi\u011finde yap\u0131 da\u011f\u0131lm\u0131yor ve organizasyon yeni ko\u015fullara uyum sa\u011flayabiliyorsa, bu sistem topolojik olarak sa\u011flamd\u0131r.<\/p>\n
Bu bak\u0131\u015f, modern karma\u015f\u0131k sistem teorileriyle de g\u00fc\u00e7l\u00fc bi\u00e7imde uyumludur. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7a\u011fda\u015f organizasyon anlay\u0131\u015f\u0131 art\u0131k kurumlar\u0131 do\u011frusal makineler olarak de\u011fil, adaptif a\u011flar olarak g\u00f6rmektedir. Risk temelli d\u00fc\u015f\u00fcncenin modern y\u00f6netim sistemlerinde bu kadar \u00f6ne \u00e7\u0131kmas\u0131 da tesad\u00fcf de\u011fildir. Riskler \u00e7o\u011fu zaman tek bir prosed\u00fcr eksikli\u011finden de\u011fil, ba\u011flant\u0131 kopukluklar\u0131ndan do\u011far. Sorun \u00e7o\u011fu zaman d\u00fc\u011f\u00fcmde de\u011fil, d\u00fc\u011f\u00fcmler aras\u0131ndaki g\u00f6r\u00fcnmez bo\u015fluktad\u0131r.<\/p>\n
Bu noktada topoloji yaln\u0131zca matematiksel bir metafor olmaktan \u00e7\u0131kar; daha geni\u015f bir d\u00fc\u015f\u00fcnme bi\u00e7imine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Topoloji en basit ifadeyle \u015feklin de\u011fil, ili\u015fkilerin bilimidir. Klasik \u00f6rnek olan kahve kupas\u0131 ve simit analojisi bunu a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6sterir. Geometrik olarak biri bardak, di\u011feri halka bi\u00e7imindedir; ama topolojik olarak ikisi de tek delikli yap\u0131lard\u0131r. Bi\u00e7imleri farkl\u0131d\u0131r, ba\u011flant\u0131 d\u00fczenleri benzerdir. G\u00fcnl\u00fck ya\u015famda metro haritalar\u0131 da ayn\u0131 ilkeyle \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Ger\u00e7ek mesafeler bozulur, sokaklar\u0131n a\u00e7\u0131s\u0131 korunmaz, co\u011frafi do\u011fruluk feda edilir; ama insanlar yine de yolu bulur. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6nemli olan \u00f6l\u00e7\u00fc de\u011fil, istasyonlar\u0131n birbirine nas\u0131l ba\u011fland\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Bu nedenle topoloji, bize bir yap\u0131n\u0131n hakikatinin bazen g\u00f6r\u00fcnen formunda de\u011fil, g\u00f6r\u00fcnmeyen ili\u015fkilerinde sakl\u0131 oldu\u011funu \u00f6\u011fretir.<\/p>\n
Buradan daha derin bir felsefi soruya ge\u00e7ebiliriz: Bir \u015fey bizim zihinsel kal\u0131plar\u0131m\u0131za uymasa bile hakiki ve etkin olabilir mi? Topolojinin cevab\u0131 nettir: Evet. \u0130nsan zihni \u00e7o\u011fu zaman d\u00fcnyay\u0131 geometrik bi\u00e7imde kavramaya e\u011filimlidir. S\u0131n\u0131rlar \u00e7izer, kategoriler kurar, nesneleri kutulara yerle\u015ftirir. Bu e\u011filim d\u00fczen sa\u011flar ama ger\u00e7ekli\u011fin ak\u0131\u015fkan do\u011fas\u0131n\u0131 her zaman yakalayamaz. Oysa do\u011fa, toplum, bilgi, dil ve organizasyon \u00e7o\u011fu zaman kat\u0131 formlar halinde de\u011fil, ili\u015fkiler a\u011f\u0131 halinde i\u015fler. Resmi organizasyon \u015femas\u0131 geometriktir; ama i\u015flerin ger\u00e7ekten nas\u0131l y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirleyen \u00e7o\u011fu zaman g\u00f6r\u00fcnmez topolojik a\u011fd\u0131r. Resmi yap\u0131 ile ger\u00e7ek dola\u015f\u0131m aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck fark olabilir. Bu y\u00fczden bir sistem bizim kavramsal al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131m\u0131za uymasa bile, e\u011fer i\u00e7sel ba\u011flant\u0131lar\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc ise hem hakiki hem etkin olabilir.<\/p>\n
Felsefi d\u00fc\u015f\u00fcnmenin kendisi de b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde bu ili\u015fkisel sezgiden beslenir. Felsefe \u00e7o\u011fu zaman yeni bir veri \u00fcretmekten \u00e7ok, birbirinden kopuk g\u00f6r\u00fcnen olgular aras\u0131ndaki gizli ba\u011flant\u0131lar\u0131 fark etme yetene\u011fidir. B\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerin \u00f6zg\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc \u00e7o\u011fu kez yeni bir kavram icat etmelerinden de\u011fil, daha \u00f6nce kimsenin yan yana getirmedi\u011fi kavramlar\u0131 ili\u015fkilendirmelerinden do\u011far. Nietzsche ahlak ile g\u00fc\u00e7 ili\u015fkileri aras\u0131ndaki ba\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lar; Marx ekonomi ile ideoloji aras\u0131ndaki ba\u011f\u0131 kurar; Foucault bilgi ile iktidar aras\u0131ndaki \u00f6r\u00fcnt\u00fcy\u00fc a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131r. Bunlar\u0131n hepsi, d\u00fc\u015f\u00fcncenin geometrik ay\u0131r\u0131mlardan topolojik ba\u011flara do\u011fru hareket etmesidir.<\/p>\n
Bu y\u00fczden \u201cfenomenolojik topoloji\u201d ifadesi yerle\u015fik bir disiplin ad\u0131 olmasa da son derece verimli bir d\u00fc\u015f\u00fcnsel \u00f6neri olarak g\u00f6r\u00fclebilir. Fenomenoloji deneyimin anlam alan\u0131n\u0131, topoloji ise yap\u0131n\u0131n ili\u015fkisel mimarisini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. Bu iki y\u00f6nelim birle\u015ftirildi\u011finde, insan deneyiminin ve bilginin, sabit kategorilerden \u00e7ok d\u00fc\u011f\u00fcmler ve ba\u011flant\u0131lar halinde anla\u015f\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn hale gelir. Locke deneyim olmaks\u0131z\u0131n bilginin kurulamayaca\u011f\u0131n\u0131 vurgulayarak zihni otoriteden deneyime a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131. Husserl anlam\u0131n y\u00f6nelim i\u00e7inde kuruldu\u011funu g\u00f6sterdi. Merleau-Ponty bedeni ve alg\u0131y\u0131, d\u00fcnyan\u0131n geometrik de\u011fil ili\u015fkisel olarak deneyimlenmesinin merkezi yapt\u0131. Heidegger d\u00fcnyay\u0131 nesneler koleksiyonu de\u011fil, anlam ba\u011flamlar\u0131 a\u011f\u0131 olarak d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc. Whitehead ise ger\u00e7ekli\u011fi sabit varl\u0131klar de\u011fil, s\u00fcre\u00e7ler ve olu\u015flar olarak ele ald\u0131. Bu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerin ortak \u00e7izgisi, ger\u00e7ekli\u011fin \u00f6z\u00fcn\u00fc tekil formlarda de\u011fil, ili\u015fkisel alanlarda aramalar\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Tam da burada \u00fcniversite, akademi ve doktora fikrini yeniden d\u00fc\u015f\u00fcnmek gerekir. \u201cUniversitas\u201d kelimesi tarihsel olarak bir bina ya da kamp\u00fcsten \u00e7ok, \u00f6\u011fretenler ve \u00f6\u011frenenler toplulu\u011funu ifade ederdi. Yani \u00fcniversitenin \u00f6z\u00fc mek\u00e2n de\u011fil ili\u015fkidir; bilginin bir yerde depolanmas\u0131 de\u011fil, zihinler aras\u0131nda dola\u015fmas\u0131d\u0131r. Bu anlamda universitas geometrik de\u011fil, topolojik bir fikirdir. Bilgiyi s\u0131n\u0131rlar i\u00e7ine hapseden de\u011fil, alanlar aras\u0131nda ak\u0131\u015fkan bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck kuran bir d\u00fc\u015f\u00fcnce d\u00fczeni ima eder.<\/p>\n
Buna kar\u015f\u0131l\u0131k modern \u00fcniversite yap\u0131s\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde geometrikle\u015fmi\u015ftir. Fak\u00fclteler, b\u00f6l\u00fcmler, anabilim dallar\u0131, uzmanl\u0131k s\u0131n\u0131rlar\u0131\u2026 Bilgi \u00e7izgilerle ayr\u0131lm\u0131\u015f, \u00f6l\u00e7\u00fclebilir ve y\u00f6netilebilir par\u00e7alara b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu d\u00fczen \u00fcretkenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan g\u00fc\u00e7l\u00fc olabilir; ancak \u00e7o\u011fu zaman bilgiyi birbirinden kopuk adalara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr. Oysa universitas fikri, bu adalar aras\u0131nda k\u00f6pr\u00fcler kurmay\u0131, par\u00e7alar aras\u0131ndaki g\u00f6r\u00fcnmeyen ba\u011flar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi gerektirir. Belki de modern bilimin en b\u00fcy\u00fck paradoksu budur: doktora derecesi h\u00e2l\u00e2 \u201cDoctor of Philosophy\u201d ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131rken, d\u00fc\u015f\u00fcnme bi\u00e7imi giderek daha az felsefi hale gelmektedir.<\/p>\n
Ph.D. tarihsel olarak yaln\u0131zca bir uzmanl\u0131k sertifikas\u0131 de\u011fildir. Bir ki\u015finin art\u0131k kendi alan\u0131ndaki teknik bilgiyi daha geni\u015f d\u00fc\u015f\u00fcnsel bir ufuk i\u00e7inde konumland\u0131rabilecek olgunlu\u011fa eri\u015fti\u011fini ima eder. Fakat bug\u00fcn bir\u00e7ok doktora sahibi insan, klasik ve modern felsefenin en temel fig\u00fcrleriyle bile ciddi bir kar\u015f\u0131la\u015fma ya\u015famadan bu unvan\u0131 alabilmektedir. Aristoteles\u2019in nedenselli\u011fi, Hume\u2019un ele\u015ftirisi, Kant\u2019\u0131n bilgi s\u0131n\u0131rlar\u0131, Locke\u2019un deneyim anlay\u0131\u015f\u0131, Husserl\u2019in y\u00f6nelimselli\u011fi, Merleau-Ponty\u2019nin bedensel alg\u0131s\u0131, Heidegger\u2019in d\u00fcnyada-olma fikri ya da Whitehead\u2019in s\u00fcre\u00e7 ontolojisiyle hi\u00e7 temas etmeden, yaln\u0131zca teknik uzmanla\u015fma \u00fczerinden \u201cDoctor of Philosophy\u201d olmak, ismin ruhuyla unvan\u0131n prati\u011fi aras\u0131ndaki mesafeyi a\u00e7maktad\u0131r.<\/p>\n
Oysa b\u00fcy\u00fck bilimsel s\u0131\u00e7ramalar \u00e7o\u011fu zaman bu felsefi refleks sayesinde ortaya \u00e7\u0131kar. Newton do\u011fa felsefesi yap\u0131yordu; Einstein fizik ile geometrinin ili\u015fkisini yeniden kurdu; Nash matematikten hareketle ekonomi alan\u0131nda yap\u0131sal bir devrim yaratt\u0131. Nash\u2019in \u00f6nemi yaln\u0131zca bir denge kavram\u0131 bulmu\u015f olmas\u0131 de\u011fildir. O, oyuncular\u0131n kararlar\u0131n\u0131 tek tek de\u011fil, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu bir strateji uzay\u0131 olarak g\u00f6rd\u00fc. Her oyuncunun karar\u0131 di\u011ferlerinin karar\u0131na ba\u011fl\u0131yd\u0131; yani mesele bireysel tercihlerden \u00e7ok ili\u015fkisel yap\u0131yd\u0131. Bu sezgi, topolojik d\u00fc\u015f\u00fcnceyle derin bir akrabal\u0131k ta\u015f\u0131r. Nash ekonomist de\u011fildi; ama ekonominin arad\u0131\u011f\u0131 yap\u0131y\u0131 g\u00f6rebildi. \u00c7\u00fcnk\u00fc as\u0131l mesele alan ad\u0131 de\u011fil, yap\u0131sal sezgiydi.<\/p>\n
Bu nedenle ger\u00e7ek doktora, yaln\u0131zca yeni veri \u00fcretmek de\u011fil; g\u00f6r\u00fcnmeyen ili\u015fkileri g\u00f6rebilmektir. Bir alan\u0131n i\u00e7inde uzmanla\u015fmak yeterli de\u011fildir. O alan\u0131n ba\u015fka alanlarla nas\u0131l ba\u011fland\u0131\u011f\u0131n\u0131, kendi kavramlar\u0131n\u0131n hangi tarihsel ve felsefi zeminden geldi\u011fini, hangi varsay\u0131mlar \u00fczerine kuruldu\u011funu g\u00f6rebilmek gerekir. Felsefe tam da bu nedenle l\u00fcks de\u011fil, d\u00fc\u015f\u00fcnsel dola\u015f\u0131m\u0131n asli unsurudur. Bilime y\u00f6n veren \u015fey yaln\u0131zca y\u00f6ntem de\u011fil, y\u00f6ntemin ne anlama geldi\u011fini kavrayabilen bilin\u00e7tir.<\/p>\n
Bug\u00fcn belki de yeniden hat\u0131rlanmas\u0131 gereken temel ger\u00e7ek \u015fudur: Bilgi par\u00e7alar halinde biriktirilir, ama hakikat \u00e7o\u011fu zaman ba\u011flant\u0131lar i\u00e7inde g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olur. Kalite sistemlerinden \u00fcniversite fikrine, denetimden doktora idealine kadar ayn\u0131 ilke ge\u00e7erlidir. Y\u00fczeye bakmak geometridir; yap\u0131y\u0131 anlamak topolojidir. Belgeleri okumak kolayd\u0131r; ak\u0131\u015flar\u0131 g\u00f6rmek zordur. Maddeleri do\u011frulamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr; ama bir sistemin ger\u00e7ekten ya\u015fay\u0131p ya\u015famad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ancak ili\u015fkileri okuyabilenler anlayabilir.<\/p>\n
Bu nedenle yetkin denet\u00e7i, ger\u00e7ek akademisyen ve hakiki doktora sahibi ki\u015fi aras\u0131nda san\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan daha derin bir ortakl\u0131k vard\u0131r. \u00dc\u00e7\u00fc de y\u00fczeyi a\u015fmak zorundad\u0131r. \u00dc\u00e7\u00fc de bi\u00e7imlerin alt\u0131nda i\u015fleyen ba\u011flant\u0131lar\u0131 g\u00f6rebilmelidir. Ve belki de d\u00fc\u015f\u00fcnmenin en y\u00fcksek bi\u00e7imi budur: nesneleri tek tek de\u011fil, onlar\u0131 birbirine ba\u011flayan g\u00f6r\u00fcnmez mimari i\u00e7inde kavrayabilmek.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Kalite y\u00f6netim sistemlerinde uygunluk denet\u00e7isinin rol\u00fc \u00e7o\u011fu zaman dar ve mekanik bir \u00e7er\u00e7evede anla\u015f\u0131l\u0131r. Denetim, bir\u00e7ok kurumda h\u00e2l\u00e2 maddelerin tek tek do\u011fruland\u0131\u011f\u0131, kontrol listelerinin uyguland\u0131\u011f\u0131 ve s\u0131n\u0131rlar\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bir faaliyet gibi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu anlay\u0131\u015fta denet\u00e7i, adeta standart metninin maddi uzant\u0131s\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr; g\u00f6revi yaln\u0131zca \u201cvar m\u0131, yok mu?\u201d sorusunu cevaplamakt\u0131r. Oysa \u00f6zellikle karma\u015f\u0131k organizasyonlarda ger\u00e7ek denetim, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":125,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":["post-124","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-varolusculuk"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cemalkara.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/124","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cemalkara.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cemalkara.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cemalkara.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cemalkara.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=124"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cemalkara.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/124\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cemalkara.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/125"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cemalkara.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=124"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cemalkara.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=124"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cemalkara.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=124"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}