Bilgi nedir? D\u0131\u015f d\u00fcnyadan toplanan verilerin zihinde depolanmas\u0131 m\u0131, yoksa bilin\u00e7 ile d\u00fcnya aras\u0131ndaki canl\u0131 bir etkile\u015fim mi? Bu soru hem fenomenolojinin hem de Panlektik epistemolojinin merkezindedir. \u0130ki yakla\u015f\u0131m farkl\u0131 tarihsel ba\u011flamlarda ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f olsa da anlam\u0131n nas\u0131l olu\u015ftu\u011funa dair \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir yak\u0131nl\u0131k ta\u015f\u0131rlar.<\/p>\n
Fenomenoloji, \u00f6zellikle Husserl ile birlikte, bilincin pasif bir al\u0131c\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan etti. Bilin\u00e7 her zaman bir \u015feye y\u00f6neliktir; buna y\u00f6nelimsellik denir. Bir nesne, bir olay ya da bir d\u00fc\u015f\u00fcnce, bilin\u00e7 taraf\u0131ndan yaln\u0131zca \u201cal\u0131nmaz\u201d; ona do\u011fru bir y\u00f6nelim ger\u00e7ekle\u015fir. Bu y\u00f6nelim s\u0131ras\u0131nda nesne, belirli bir anlam ufku i\u00e7inde g\u00f6r\u00fcn\u00fcr h\u00e2le gelir. Yani anlam, nesnenin i\u00e7inde haz\u0131r bekleyen bir i\u00e7erik de\u011fildir. Bilin\u00e7 ile nesne aras\u0131ndaki ili\u015fkide a\u00e7\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Panlektik epistemolojide de benzer bir yap\u0131 vard\u0131r. N\u00fcve tek ba\u015f\u0131na bilgi de\u011fildir. O, bir k\u0131v\u0131lc\u0131md\u0131r. D\u00fc\u011f\u00fcm ise bu k\u0131v\u0131lc\u0131m\u0131 kar\u015f\u0131layan bilin\u00e7 merkezidir. Ba\u011flam ise kar\u015f\u0131la\u015fma an\u0131nda a\u00e7\u0131lan anlam alan\u0131d\u0131r. Bu \u00fc\u00e7l\u00fc yap\u0131, fenomenolojinin y\u00f6nelimsellik anlay\u0131\u015f\u0131yla do\u011frudan \u00f6rt\u00fc\u015f\u00fcr. \u00c7\u00fcnk\u00fc fenomenolojide de nesne yani n\u00fcve ile bilin\u00e7 yani d\u00fc\u011f\u00fcm kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131nda anlam ufku yani ba\u011flam olu\u015fur.<\/p>\n
Ancak mesele yaln\u0131zca bireysel bilin\u00e7 de\u011fildir. Heidegger fenomenolojiyi bir ad\u0131m ileri ta\u015f\u0131yarak insan\u0131n \u201cd\u00fcnyada-olma\u201d yap\u0131s\u0131n\u0131 vurgular. Ona g\u00f6re anlam zihnin i\u00e7inde de\u011fil, insan\u0131n zaten yerle\u015fik oldu\u011fu d\u00fcnyada a\u00e7\u0131l\u0131r. \u0130nsan tarihsel, k\u00fclt\u00fcrel ve varolu\u015fsal bir a\u011f\u0131n i\u00e7indedir. Bu nedenle hi\u00e7bir kar\u015f\u0131la\u015fma n\u00f6tr de\u011fildir. Her n\u00fcve, zaten belirli bir ya\u015fam d\u00fcnyas\u0131nda yank\u0131 bulur.<\/p>\n
Panlektik yakla\u015f\u0131mda ba\u011flam\u0131n haz\u0131r verilmemesi tam da bu noktaya denk d\u00fc\u015fer. Ba\u011flam d\u0131\u015far\u0131dan sunulan bir \u00e7er\u00e7eve de\u011fildir; kar\u015f\u0131la\u015fmada kurulur. D\u00fc\u011f\u00fcm yaln\u0131zca bir birey de\u011fil; ge\u00e7mi\u015fi, dili, deneyimi ve kolektif haf\u0131zay\u0131 ta\u015f\u0131yan bir merkezdir. Bu da Heidegger\u2019in varolu\u015fsal yerle\u015fiklik anlay\u0131\u015f\u0131yla g\u00fc\u00e7l\u00fc bir paralellik kurar.<\/p>\n
Merleau-Ponty ise fenomenolojiye bedeni d\u00e2hil eder. Alg\u0131 yaln\u0131zca zihinsel de\u011fildir; bedenseldir. Bir m\u00fczi\u011fi dinlerken yaln\u0131zca kavram \u00fcretmeyiz; ritmi hisseder, titre\u015fimi ya\u015far\u0131z. Panlektik epistemolojide bilginin yaln\u0131zca kavramlarla de\u011fil, imgeler, ritimler ve duygularla ta\u015f\u0131nabilece\u011fi vurgulan\u0131r. Bu, Merleau-Ponty\u2019nin beden merkezli anlam anlay\u0131\u015f\u0131yla uyumludur. D\u00fc\u011f\u00fcm soyut bir zihin de\u011fil; ya\u015fayan bir organizmad\u0131r.<\/p>\n
Fenomenoloji ile Panlektik model aras\u0131ndaki en temel ortakl\u0131k \u015fudur: Anlam temsil edilmez, kurulur. Klasik epistemoloji bilgiyi bir nesne gibi ele al\u0131r. Oysa burada bilgi bir s\u00fcre\u00e7tir. Kar\u015f\u0131la\u015fma olmadan anlam yoktur. Bu nedenle bilgi sabit de\u011fil, ak\u0131\u015fkand\u0131r.<\/p>\n
Fenomenolojide de deneyim her yeni kar\u015f\u0131la\u015fmada \u00f6nceki anlam katmanlar\u0131n\u0131 yeniden d\u00fczenler. Anlam bir defada tamamlanmaz; katman katman a\u00e7\u0131l\u0131r. Bu, bilginin iteratif yap\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6sterir.<\/p>\n
Burada \u00f6nemli bir ayr\u0131m da g\u00f6r\u00fcn\u00fcr h\u00e2le gelir. Fenomenoloji \u00e7o\u011funlukla ontolojik olarak n\u00f6tr kal\u0131r; anlam\u0131n kurulu\u015funu analiz eder ama nihai metafizik zemini a\u00e7\u0131k b\u0131rak\u0131r. Bu fark, anlam\u0131n nas\u0131l kuruldu\u011fundan \u00e7ok, o kurulumun nihai \u00e7er\u00e7evesiyle ilgilidir.<\/p>\n
Bilin\u00e7 pasif de\u011fildir. D\u00fcnya d\u0131\u015fsal bir veri y\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011fildir. Anlam haz\u0131r de\u011fildir. Hepsi kar\u015f\u0131la\u015fmada a\u00e7\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Fenomenoloji bu a\u00e7\u0131lman\u0131n yap\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6sterir.<\/p>\n
\u0130ki yakla\u015f\u0131m birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde ortaya \u015fu tablo \u00e7\u0131kar: Anlam bir sonu\u00e7 de\u011fil, bir harekettir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Bilgi nedir? D\u0131\u015f d\u00fcnyadan toplanan verilerin zihinde depolanmas\u0131 m\u0131, yoksa bilin\u00e7 ile d\u00fcnya aras\u0131ndaki canl\u0131 bir etkile\u015fim mi? Bu soru hem fenomenolojinin hem de Panlektik epistemolojinin merkezindedir. \u0130ki yakla\u015f\u0131m farkl\u0131 tarihsel ba\u011flamlarda ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f olsa da anlam\u0131n nas\u0131l olu\u015ftu\u011funa dair \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir yak\u0131nl\u0131k ta\u015f\u0131rlar. Fenomenoloji, \u00f6zellikle Husserl ile birlikte, bilincin pasif bir al\u0131c\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":121,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15,12,5,9],"tags":[],"class_list":["post-120","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-fenomenoloji","category-nuveler","category-panlecticism","category-varolusculuk"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cemalkara.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/120","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cemalkara.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cemalkara.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cemalkara.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cemalkara.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=120"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cemalkara.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/120\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cemalkara.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/121"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cemalkara.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=120"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cemalkara.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=120"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cemalkara.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=120"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}